21. RAINER MARIA RILKE -- horoscoop

Web site © 2006 Inspiratie / Jan de Graaf. Alle rechten voorbehouden
Niets van dit document mag worden verveelvoudigd, overgenomen of overgeseind zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Jan de Graaf

Web site © 2006 Inspiratie / Jan de Graaf. All rights reserved.
No part of this document may be reproduced, copied or transmitted in any form without the prior written permission from Jan de Graaf.

'RILKE, ZIJN
LEVEN
EN WERK'
..… het idool
van hele generaties,
de dichter par excellence, de meest geheimzinnig levende kunstenaar van zijn tijd, zonder huis, zonder vast adres, altijd onderweg, zonder beroep en zonder te weten waarheen hij zou gaan.
Zijn hele leven was er op gericht 'de absolute kunstenaar' te worden. En hij werd het.
Opgegroeid in Praag ten tijde van Kafka, Franz Werfel, Max Brod en Einstein, begon hij al jong met zijn tochten door de wereld, samen met zijn grote liefde Lou Andreas-Salomé.
Exuberantie wisselde hij af met volledig isolatie. Adel en linkse revolutionairen waren zijn vrienden, kastelen en grand hotels verliet hij voor armoedige huisje in dorpen of kunstenaarswijken van München, Parijs.

De raadselachtige Rilke, de poseur, de mysticus, de dichter van onovertroffen sonnetten en de laatste grote briefschrijver van de Europese literatuur heeft een voortreffelijke biograaf gekregen: Wolfgang Leppmann.
(de flaptekst van dit boek klopt, briljant geschreven, boeiend tot het eind, aanbevolen!)

RILKE
uit zijn biografie komt hij naar voren als de vertroetelde enige zoon van een labiele moeder en een onbegrijpende vader; sociaal onhandig en ongeoefend, mensenschuw en psychisch uitzonderlijk kwetsbaar.
In het harde opvoedkundige klimaat van de Militärschule te Sankt Severin waar hij al op 11 jarige leeftijd naar toe werd gezonden heeft hij ernstig geleden.
In een brief aan zijn dochtertje Ruth vertelt hij met ontwapenende eerlijkheid over deze tijd - zowel de grootspreker Rilke die zichzelf een held waant en grootse daden verricht (Jupiter - Pluto) als de werkelijke Rilke die in plaats van held maar dichter werd 'omdat hij het fantaseren niet kon laten' komen aan het woord.
Tijdens zijn poetische rijpingsjaren zie je geleidelijk hoe zijn genie van zijn uitzonderlijke gevoeligheid een wapen smeedt: dat van zeggingskracht. Hij weet woorden te geven aan het onzegbare.
Slechts een klein deel van zijn werk is door de tijd aangetast.

4.12.1875 om 00.10 LMT te Praag ('kort na middernacht' = 3.12.1875 om plm 23.05 GMT) Zon 11° Boogschutter; Maan 16° Waterman; Mercurius 29° Schorpioen; Venus 29° Boogschutter; Saturnus 20° Waterman; Mars 29° Waterman; Uranus 19° Leeuw. Meest opvallend is het GROOT VIERKANT.
De TRANSITS zijn voor 1923 - de publicatie van 'Die Sonnetten an Orpheus' en de 'Duineser Elegien' - zijn meest 'spirituele' werk.
Zie alle buitenplaneten aspecten maken, vooral op het kosmisch kruis met daarin de Maan.

Wir sind nur Mund. Wer singt das ferne Herz,
das heil inmitten aller Dinge weilt?
Sein grosser Schlag ist in uns eingeteilt
in kleine Schläge. Und ein grosser Schmerz
ist, wie ein grosser Jubel, uns zu gross.
So reissen wir uns immer wieder los
und sind nur Mund. Aber auf einmal bricht
der grosse Herzschlag heimlich in uns ein,
sodass wir schrein ….
Und sind dan Wesen, Wandlung und Gesicht.

ENGELLIED

Ich liess meinen Engel lange nicht los,
Und er veramte mir in den Armen
Und wurde klein, und ich wurde gross:
Und auf einmal war ich das Erbarmen,
Und er eine zitternde Bitte bloss.

Da hab ich ihm seine Himmel gegeben,
Und er liess mir das Nahe, daraus er entschwand;
Er lernte das Schweben, ich lernte das Leben;
Und wir haben langsam einander erkannt.

ENGELLIED

Ik hield mijn engel lang bij mij.
En hij verkommerde in mijn armen.
Ik streefde hem in mijn groei voorbij
En opeens was ik het erbarmen
En hij slechts een sidderend geschrei.

Toen heb ik hem zijn hemel gegeven.
Mij liet hij de aarde; hij ontsteeg er aan.
Hij leerde te zweven, ik leerde te leven
En wij hebben langzaam elkander verstaan.

'BRIEFE AN EINEN JUNGEN DICHTER'

beroemd is dit fragment uit de brief die hij op 17 februari 1903 schreef aan Franz Xaver Kappus. (Hij is dan zelf 28 jaar en een rijzende ster ... )

Sie sind so jung, so vor allem Anfang, und ich möchte Sie, so gut ich es kann, bitten, lieber Herr, Geduld zu haben gegen alles Ungelöste in Ihrem Herzen und zu versuchen, die Fragen selbst liebzuhaben wie verschlossene Stuben und wie Bücher, die in einer sehr fremden Sprache geschrieben sind.

Forschen Sie jetzt nicht nach den Antworten, die Ihnen nicht gegeben werden können, weil Sie sie nicht leben könnten.
Und es handelt sich darum, alles zu leben.

Leben Sie jetzt die Fragen. Vielleicht leben Sie dann allmählich, ohne es zu merken, eines fernen Tages in die Antwort hinein.

HERBST

Die Blätter fallen, fallen wie von weit,
Als welkten in den Himmeln ferne Gärten;
Sie fallen met verneinender Gebärde.

Und in den Nächten fällt die schwere Erde
aus allen Sternen in die Einsamkeit.

Wir alle fallen. Diese Hand da fällt.
Und sie dir andre an: es ist in allen.

Und doch ist einer, welcher dieses Fallen
unendlich sanft in seinen Händen hällt.
(Buch der Bilder - 1902)

DER PANTHER

Sein Blick ist vom Vorübergehn der Stäbe
so müd geworden,daß er nichts mehr hält.
Ihm ist, als ob es tausend Stäbe gäbe
und hinter tausend Stäben keine Welt.

Der weiche Gang geschmeidig starker Schritte,
der sich im allerkleinsten Kreise dreht,
ist wie ein Tanz von Kraft um eine Mitte,
in der betäubt ein großer Wille steht.

Nur manchmal schiebt der Vorhang der Pupille
sich lautlos auf -. Dann geht ein Bild hinein,
geht durch der Glieder angespannte Stille -
und hört im Herzen auf zu sein.

Rainer Maria Rilke
Im Jardin des Plantes, Paris

Wij zijn slechts mond
Wij zijn slechts mond. Wie zingt tot het verre hart,
dat heil temidden van alle dingen woont?
Zijn grote slag in in ons opgedeeld
in kleine slagen. En een grote smart is, net als een grote jubel, voor ons te groot.
Zo rukken wij ons steeds weer los
en zijn slechts mond. Maar opeens breekt de grote hartslag heimelijk in ons uit
zodat wij schreeuwen ...
en zijn dan wezen, verandering en gezicht.

Rilke: Zon in Boogschutter - idealistisch, met visie, vrijheidslievend; romantisch; en Maan in Waterman: ruimdenkend, relativerend, eigenzinnig.

Maar, de dynamiek komt vooral van de Maan: de Muze van elke dichter. De gevoelige Maan maakt deel uit van een zogenaamd groot vierkant ('molen' of kosmisch kruis) - zie het rode kruis gevormd door de aspectenlijnen.
Dit is een complexe constellatie met sterke contrasten. Vier planeten (delen van je persoonlijkheid) trekken elk een andere kant op. Innerlijk voelt dat alsof er voortdurend aan je getrokken wordt; je bent je scherp bewust van tegenstrijdige eisen die het leven aan je stelt. De oplossing is, om een focus te vinden om de samengebalde energie te ontladen. Bij Rilke werd dat de Maan: de dichtkunst.

Als je het rijtje af gaat zie je allereerst de Maan conjunct de beheerste, begrenzende SATURNUS - soberheid en discipline. De oppositie met de op oorspronkelijkheid en individualiteit gerichte URANUS vraagt juist om het doorbreken van grenzen, je eigen weg gaan, wars zijn van conventies.

Alsof dit niet genoeg is maakt dit geheel een GROOT VIERKANT met de as JUPITER in Schorpioen en PLUTO in Stier - een krachtig streven naar beheersing en macht.
Jupiter stelt hoge doelen; Pluto zegt hoe je met de uiteindelijke dingen in het leven omgaat - leven en dood. In dit kruis moet Saturnus als het ware overwerk verrichten om de anderen in toom te houden en is het heel begrijpelijk dat de Maan het nooit ergens lang uithoudt.
Zijn rusteloze reizen - maar ook zijn discipline om deze intense belevingswereld in de gestructureerde vorm van gedichten te presenteren is hiervan een uiting.

DE PANTER

Zijn blik is van het lopen langs de stangen
zo moe gworden dat hij niets meer ziet
dan stangen. Stangen houden hem gevangen,
wel duizend stangen, en daarachter niets.

De zachtheid van zijn lenig sterke pas,
die altijd weer de kleinste kring beschrijft,
is als een dans van kracht rondom een as
waarin een machtig willen is verstijfd.

Niet vaak meer trekt het scherm voor zijn pupillen
geluidloos op -. Dan gaat een beeld erdoor
naar binnen, glijdt door het van spaning stille
lijf naar zijn hart - en gaat teloor.

vertaling Peter Verstegen / uitg Bert Bakker