FAQ [ 3 ] PROJECTIE, OVERDRACHT en EMOTIONELE POSITIES

Er zijn beelden waar je ja tegen zegt; waarin je jezelf herkent. Er zijn beelden waar je nee tegen zegt, maar die wel bij je horen.
Dan gaat het altijd over bepaalde emoties die bij het beeld horen. Mannen vinden het doorgaans gênant om bang, onzeker of verdrietig gevonden te worden. Vrouwen hebben gewoonlijk meer moeite met boosheid. Om het beeld zit een defensieve schil: weerstand om het beeld op te geven.

Ieder mens heeft ook een zelfbeeld; de jij waarmee je jezelf identificeert.
In de literatuur is het gebruikelijk om van beelden te spreken. Ik vind het verhelderend om het statische begrip beeld te vervangen door positie. Een positie waar je uit kunt stappen en die je dus achter je kunt laten, wijst op een dynamisch proces, op de mogelijkheid van groei en verandering.

Beelden hangen altijd samen met een emotionele positie. 'Beeld' is visueel, de ervaring is echter eerder emotioneel dan dat er daadwerkelijk altijd plaatjes verschijnen. 'Beeld' is een complex geheel van sterke emoties, herinneringen, fantasieën, angst, schaamte, verlangens. vereenzelviging, rechtvaardiging.

Een positie - als boze wrokker, als lijdend slachtoffer - lijkt gerechtvaardigd; je bent terecht bang, boos, verlegen, verdrietig - maar het zijn ook vicieuze cirkels waarin je kunt blijven hangen. De bijbehorende beelden horen bij de vier emotionele posities

MISSELIJKE STREKEN
Als iemand jou een kunstje flikt kun je voor jezelf nagaan welke van deze vier posities het meest actief is. Dit is belangrijk, je voorkomt ermee, dat je meteen inhaakt en meegezogen wordt in een archetypisch spel van overdracht en tegenoverdracht en de vicieuze cirkel die daarbij hoort.

Het wantrouwen van de angsthaas, de schaamte van de beschaamde, de boosheid van de wrokker en de onmacht van de verschoppeling zijn besmettelijk. Voor je het weet ben je aan het vechten, geruststellen, stort je liefde in een zwart gat of voel je jezelf machteloos omdat het slachtoffer niet te redden valt. In al deze gevallen zijn je eigen vicieuze cirkels meteen ook actief geworden.

Als je jezelf onheus behandeld voelt is het zaak om na te gaan of het wel een kunstje was? Zelfreflectie is nodig om uit te vissen hoe ver jouw lange tenen reiken. Vervolgens is er werk aan de winkel: zelf uit je positie stappen is er één van.

Natuurlijk heeft iedereen vanuit zijn of haar positie altijd gelijk. De schuldvraag en het gelijk zijn alleen belangrijk om rechtvaardigingen ('hij heeft het aan zichzelf te danken') op te sporen en na te gaan vanuit welke positie gesproken wordt.

Niet wat er gezegd wordt maar de klank van de stem is daarbij bepalend. C'est le ton qui fait la musique.

© 2004 / Jan de Graaf

Een 'beeld' of 'plaatje' is een bewustzijnsvernauwing die direct effect heeft op de omgeving en zo het eigen gelijk voortdurend bewijst. Dergelijke beelden zijn in principe ongenuanceerd en emotioneel geladen.

Bijvoorbeeld:
het beeld dat mensen mij vijandig gezind zijn maakt, dat ik
voortdurend beducht ben op de vijandschap van mensen.
In menselijk gedrag is altijd wel een spoortje narrigheid te
vinden. Als ik zo'n spoortje vind roep ik bijna
triomfantelijk: 'aha, zie je wel!'

De 'vijandigheid' (iemand is het niet met me eens of wil iets anders dan ik wil) wordt uit het geheel gelicht en vergroot. Vervolgens ga ik reageren alsof de ander alleen maar vijandig is.

Op deze reactie zal de ander hoogstwaarschijnlijk vijandig reageren. Daarmee is het bewijs geleverd en de cirkel gesloten.

De problemen die je tegenkomt in je leven worden in belangrijke mate veroorzaakt door dergelijke beelden van eigen fabrikaat - naast de collectieve beelden die je jezelf eigen gemaakt hebt. (Bijvoorbeeld over mannen of vrouwen).

Herlees het bovenstaande en vul in plaats van 'vijandig' bijvoorbeeld 'onverschillig' in of 'vriendschappelijk' en je krijgt een totaal ander wereldbeeld.

1. OVERDRACHT:
ervaringen die je in het verleden hebt opgedaan worden overgedragen op de huidige situatie. Meestal gebeurt dit onbewust. Eenzelfde soort brilletje, eenzelfde stem en je voelt je weer net zo als toen, bij die leraar, bij die leuke tante. Overdracht is een beter woord voor projectie. Van overdracht is altijd sprake in gezagsituaties. De oersituatie is de Ouder-Kind relatie. Het kind is per definitie afhankelijk van de ouders maar stelt tevens eisen aan de bevrediging van behoeften. Het kind test vaak of de ouders nog van hem houden. Dwingende en dikwijls onvervulbare eisen naar Ouders worden gemakkelijk op substituut Ouders overgedragen: leidinggevenden, autoriteiten, hulpverleners.

2. POSITIEVE OVERDRACHT:
de Ouder wordt op een voetstuk geplaatst. Zij zal me begrijpen, beschermen en redden. Positieve overdracht kan gemakkelijk omslaan in negatieve overdracht als de Redder niet aan de verwachtingen voldoet. Dan is de Ouder per definitie een ongeïnteresseerde /boze/ domme / straffende autoriteit/ heks/ tiran. Iemand met negatieve overdracht is altijd in verzet, ook al is dit gemaskeerd met onderdanigheid. Iemand met positieve overdracht is in wezen heel eisend.

3. INHAKEN:
als twee projecties op elkaar ingrijpen is sprake van inhaken. Er ontstaan koppels: Werknemer - Baas, Burger - Overheid, Slachtoffer - Dader vormen net zo gemakkelijk een 'archetypisch koppel' als Drenkeling-Redder / Leider-Volger / Ouder-Kind

4. TEGENOVERDRACHT:
de Ouder gaat in op de wensen en eisen die worden gesteld en voelt zich niet meer vrij. Als Ouder wordt je zelf afhankelijk - je haakt in op de overdracht. Je voelt dit als irritatie (die je moet beheersen) of als sympathie: je gaat de goede Ouder uithangen. In beide gevallen ben je bevangen. Eigen verlangens, beelden en projecties van de Ouder spelen hierin een grote rol. Dat maakt de situatie ook zo ingewikkeld en verwarrend.

5. Omgekeerde of UITGEPROJECTEERDE OVERDRACHT:
je verwacht van de Ouder erkenning en waardering (overdracht) maar je herkent niet in jezelf dat je dit vraagt of nodig hebt. Je denkt dat de Ouder zelf erkenning en waardering nodig heeft (omgekeerde overdracht) Hetzelfde gaat bijvoorbeeld op voor kritiek: je hebt kritiek op de Ouder maar denkt dat die kritiek heeft op jou; een hekel aan je heeft. Als je de klachten nagaat die je hebt ten opzichte van de Ouder (onmogelijke opdrachten, ongeïnteresseerd enz.) is hierin altijd een dergelijk patroon in te herkennen.

6. Omgekeerde of UITGEPROJECTEERDE TEGENOVERDRACHT:
de Ouder die niet aan zichzelf wil toegeven dat hij erkenning en waardering nodig heeft zal maar al te snel denken dat jij degene bent die daar bovenmatig behoefte aan heeft. En als je de Ouder irriteert, zal hij dat graag aan jou toeschrijven. Jij hebt weerstand.

7. Als partner, ouder, baas, gezagsdrager - maar ook als cliënt en als hulpverlener - word je onbedoeld en dikwijls volkomen ongemerkt tot onderdeel van een PATROON. Vaak is dit de reden voor onoplosbare conflicten en verwijdering. De positieve overdracht slaat om.

8. Overdracht bestendigt de OUDER-KIND RELATIE:
zo blijf je kind / klein. Een 5e chakra proces. Elke positie komt daarom met bijbehorende beelden, projecties en emoties en vraagt de bereidheid om die onder ogen te zien. En: 'als een innerlijke situatie niet bewust gemaakt wordt, verschijnt dit in de buitenwereld als lot' (Carl G. Jung)

VIER EMOTIONELE POSITIES:

De Angst Positie
je bent verslaafd aan angstbeelden en wantrouwendheid. De veiligheid en de geborgenheid die je zoekt kun je alleen vinden in jezelf. De remedie is om uit je angst te stappen (of je stoere houding) en in je moed en besef van eigen mogelijkheden gaan staan. Oerbehoefte: geruststelling.

De Schaamte Positie -
je bent verslaafd aan bevestiging door anderen. Toch kun je geen liefde en genegenheid ontvangen. En aan de liefde die je anderen geeft knaagt twijfel. Oerbehoefte: liefde.

De Wrok en Mok Positie -
je bent verslaafd aan vechten, eisen en dwingen. Je gekwetste trots, je verontwaardiging, je verdriet om geleden onrecht maakt je bitter en zuur in de omgang. De basisemotie is boosheid. Oerbehoefte: respect.

De Slachtoffer Positie -
je bent verslaafd aan je klein of groot houden; je miskend voelen. Je toont je onmacht of je houdt je groot en wilt niet zielig zijn. Je bent eenzaam; er is niemand voor je. de basisemotie is verdriet. Oerbehoefte: de ontroering en de troost ervaren in de heelheid - de heiligheid - van het leven zelf.

literatuur:
HEMEL - 'De Hemel heeft Voeten in de Aarde' - Jan de Graaf, v.a. blz 123 - contact en ontmoeten; en de kwaliteit van het contact.
Persoonlijkheidsstoornissen komen voort uit gefrustreerde behoeften:
Water: confluentie, vervloeien (verdwijnen in een wij gevoel). Behoefte aan intimiteit.
Aarde: retroflectie, 'in je eigen staart bijten' (niemand nodig hebben). Behoefte aan eigenheid.
Vuur: projectie, 'naar buiten werpen'; 'spugen' (eigen waarheden op anderen plakken). Behoefte aan visie en leiding geven.
Lucht: introjectie, 'naar binnen werpen'; 'slikken' (andermans waarheden slikken). Behoefte aan saamhorigheid en leiding ontvangen.

AC - Handboek Intuïtieve Astrologie bij Astro Cards - werken met energiepatronen; blz 68 -69 ev en 72-73 - heelheid en integratie / polariteiten overstijgen: het lege midden

APO - 'Astrologie en Persoonlijke Ontwikkeling' - Jan de Graaf - o.a. hoofdstuk 8 Weerstanden en Emoties / en de posities van angst, trots, schaamte en schuld en de mogelijkheid om daar uit te stappen. Hoofdstuk 9: incasseren / toegeven / quitte spelen / reinigen / vergeven / zegenen

Communicatie Theorie - (Reader 2e jaar) enige belangrijke begrippen uit de communicatie theorie (Paul Watzlawick c.s.).
Alle gedrag is communicatie en alle communicatie is op te vatten als een relatievoorstel.
De ander kan (1) hier op ingaan; (2) zich ertegen verzetten of (3) de boodschap negeren. (Kwalificeren = ik zie, hoor, begrijp en waardeer je). Het diskwalificeren van de communicatie (en dus van de relatie) kan gebeuren op elk van de vier componenten ervan: ik (bron) - zeg iets (bericht) - tegen jou (ontvanger) - in deze situatie (context).
Politici - maar niet alleen zij - tonen zich keien in diskwalificatie: jij weet hier niets van; wat je zegt klopt niet, jouw verhaal slaat niet op mij en heeft niets met deze situatie te maken.

'Mythen van de Dierenriem' - Jan de Graaf (herdruk in voorbereiding)

Aan jezelf werken in je eentje - Arnold Mindell

'The Leader as Martial Artist' - 'techniques and strategies for resolving conflict and creating community' en 'Sitting in the Fire' - using conflict and diversity - Arnold Mindell

Verraad en Verlangen - James Hillman

The Force of Character and the lasting life - James Hillman

Helen of Delen - over de transformatie van mens en organisatie; Hans Korteweg en Jaap Voigt

De weeën van de macht - zelfmanagement voor vrouwen - Anja van Servellen

Liefde in Wonderland - overdracht en tegenoverdracht in de hulprelatie; Riekje Boswijk-Hummel