KOSMOLOGIE EN WERELDBEELD
Altijd en overal is naar de hemel gekeken om onze plaats als mens op aarde te bepalen. Ook nu nog. Astronomie is een belangrijke tak van wetenschap. Ruimteonderzoek haalt regelmatig de voorpagina's. Er worden miljarden geïnvesteerd in het achterhalen waar we vandaan komen, hoe de aarde is ontstaan, wat het oerbegin is.
Onze hele cultuur is op zoek naar roots.
Maar, het maakt psychologisch gezien natuurlijk heel wat uit of je de oergrond van je bestaan afleidt uit de scheiding van hemelvader en aardemoeder, zoals veel natuurvolken deden, van een scheppende geest die boven de wateren zweeft, zoals in de bijbel staat, of van een explosie (de oerknal) en een toevallige mutatie.
Het is belangrijk om daarbij in de gaten te houden, dat elke kosmologie - kennis van de kosmos - zijn eigen mythen creëert.
MYTHOLOGIE
Een mythe is niet zomaar een verhaal dat wordt verteld, maar een werkelijkheid die wordt beleefd. Anders gezegd: het idee dat we hebben van de werkelijkheid beïnvloedt de manier waarop we die beleven. In de kosmos van Nut voel je je heel anders dan in een wereld waarin kunstmanen bestaan.
In de astrologische kosmos staat de aarde - en de mens - centraal. Ook binnen de 'officiële' astronomie bestaat een stroming die uitgaat van de mens als middelpunt: De ontwikkeling vanaf de oerknal tot heden kon niet anders zijn dan zij is omdat alleen zo kan worden voldaan aan de noodzakelijk voorwaarden voor intelligent leven.
Één kleine afwijking in de eerste seconden na de oerknal en we waren er niet geweest. Dit is het zogenaamde antropische model. (Antropos is mens).
MYTHOLOGIE EN ARCHETYPE
Mythologie lijkt op gespannen voet te staan met waarheid - of liever gezegd met 'de' waarheid. Toch blijkt het steeds te gaan om het interpreteren van feiten. Zo zit de mens nu eenmaal in elkaar. Of zoals de filosoof Kant het zei: 'de werkelijkheid op zich is, zo die al bestaat, onkenbaar'
Je zou zeggen dat dit een uitnodiging is om te onderzoeken hoe onze beelden ontstaan. Hoe onze intuïtie en onze fantasie werkt - en hoe wij als mens tot een vervullender beeld kunnen komen van onszelf en de kosmos waarin wij leven.
Zoals het nu is bestaat er enerzijds een sceptische wereld waarin naarstig gezocht wordt naar een uiteindelijke waarheid 'op zich' - en anderzijds bijvoorbeeld de wereld van Carl Gustav Jung die onze innerlijke, archetypische kosmos bloot legt.
Deze archetypen worden in de astrologie 'planeten' genoemd.
ASTROLOGIE EN MYTHOLOGIE
Het beeld dat in een cultuur van het opperwezen bestaat zegt veel over de psychologie van de mensen. De Egyptische Nut behoort tot het Moederarchetype en daarmee tot het astrologische domein van de Maan.
In de Griekse en de Romeinse godsdienst is het expansieve Jupiter principe dominant. Als oppergod staat hij op de Olympus een ruziënde godenfamilie voor. Jupiter is een schuinsmarcheerder; zijn gemalin Hera, godin van het huwelijk, heeft alle reden om jaloers te zijn. Onder een hemel waar Jupiter heerst is er niet één maar zijn er meerdere goden. In zo'n kosmos kon ook de democratie ontstaan.
Vergelijk dat met de Saturnurnale Joodse en Christelijke traditie waar een strenge, jaloerse god geen mededingers duldt. Aangezien intuïtie en gevoel vrouwelijke eigenschappen zijn die bij de Maan en Venus horen, worden deze in de Joods-Christelijke kant van onze cultuur gemakkelijke onderdrukt.
In het Griekse scheppingsverhaal komen we al deze archetypische vormen van leiderschap tegen. Uranus die geen respect voor grenzen kent; Saturnus de alleenheerser en tenslotte Jupiter die wel de baas is maar samen met zijn broers en zusters (de overige planeten) regeert.
HET VERHAAL VAN GAIA, URANUS EN SATURNUS
Dit Griekse scheppingsverhaal is een familiedrama waarbij de grootste planeten in het zonnestelsel betrokken zijn.
Een meer volledige versie vind je op de pagina's van Jupiter, Saturnus en Uranus.
Het begint allemaal bij de Chaos, een gapende ruimte gevuld met ruwe massa waarin alles wat er later nog zou komen nog ongekiemd en ongeordend door elkaar lag. Uit de Chaos ontstonden enerzijds Gaia (de aarde) en Eros en anderzijds Erebos en Nyx; het donker en de nacht.
Gaia baarde Uranus (Oeranos): de hemel met de sterren. Uit de verbintenis van Gaia en Uranus stammen de Titanen; zes mannelijke en zes vrouwelijke reuzen, waarvan Kronos (Saturnus) de jongste is.
Uranus vindt zijn aarde kinderen zo lelijk, dat hij ze naar de Tartaros verbant, het duister onder de aarde. Maar, de Titanen komen uiteindelijk, geholpen door Gaia, in opstand. In de daarop volgende strijd wordt Uranus door Saturnus ontmand en van de troon gestoten.
Er is een versie die heel veel lijkt op het Nieuw Zeelandse verhaal: het scheiden van hemel en aarde. De hemelgod Uranus bedekte moeder aarde volkomen. Hij maakte misbruik van haar grote vruchtbaarheid door steeds meer monsters voort te brengen.
Gaia liet toen in haar schoot het ijzer ontstaan waarvan Saturnus een verschrikkelijk wapen smeedde: de zeis of sikkel waarmee hij altijd wordt afgebeeld. Gewapend met deze zeis maakte hij Uranus los van de aarde door hem te castreren. De genitalien vielen in zee - en uit het bloed, gemengd met zeeschuim en morgenrood rees Venus op - zo prachtig geschilderd door Botticelli.
Daarna had Saturnus de opperheerschappij, een gouden tijd van rechtvaardigheid en voorspoed.. Maar Saturnus leeft in voortdurende angst dat hem hetzelfde zal gebeuren als zijn vader Uranus . Om dit lot te ontgaan verslindt hij zijn eigen kinderen die hij bij zijn Titanenzuster en gemalin Rhea verwekt.
De geschiedenis herhaalt zich echter. Als eens Gaia helpt ook Rhea haar jongste kind bij zijn rebellie tegen de vader: Jupiter onttroont op zijn beurt vader Saturnus en neemt de opperheerschappij over.
Jupiter stopt de familievete. Hij vergeeft zijn vader - die we in de mythologie verder alleen tegen komen als heerser over de wereld der gelukzaligen: de Elysische velden (Champs Elysées)
DE KOSMOS: VER WEG OF DICHTBIJ?
De betekenis waarin het begrip kosmos gewoonlijk wordt gebruikt is heelal, de ruimte; de onmetelijkheid ver weg. Een fascinerend gebied met miljarden sterren, melkwegstelsels, zwarte gaten en onvoorstelbare afstanden. Deze astronomische kosmos richt je aandacht weg van de aarde. In deze ruimte hebben alleen astronomen en astronauten toegang en de aarde is slechts een nietig stofje in het heelal.
De oorspronkelijke betekenis van het woord kosmos is milieu, leefomgeving. Een horoscoop toont de kosmos op een bepaald moment en een bepaalde plaats op aarde. Hierin staat de mens centraal.
Over deze astrologische kosmos gaat de volgende pagina: 5. 'de hoeken van de wereld'
