Verwondering en Mysterie - Astrologisch artikelen en verhalen

Robert Pirsig - die van 'Zen en de Kunst van het Motoronderhoud' - doet een opmerkelijke uitspraak over vrijheid - een sleutelwoord in Amerika; 'the land of the free'. Vrijheid en daarmee ook gelijkheid en broederschap, behoorden tot de kenmerken van de Indiaanse cultuur. In geen enkele andere samenleving ter wereld stond dit begrip centraal.

Ongeweten en ongewild hebben de koloniale veroveraars van dit continent de levensstijl en de waarden van de Indianen overgenomen. In de yankee en de cowboy leeft de Indiaanse cultuur voort - en dus ook in de democratische beginselen van de Amerikaanse grondwet, die weer model stond voor de idealen van de Franse revolutie.

Kudde en Buitenbeen
Het verhaal van de tegendraadse stamleden is voor veel mensen belangrijk om de aard van hun vervreemding of het gevoel er niet bij te horen te onderzoeken. Het gaat om je plek in de kudde. Zelfs onbedoeld en ongewild kom je gemakkelijk in een tegendraadse positie in je sociale omgeving. Moet je je aanpassen of niet? Naarmate je hierin adequate vaardigheden en keuzemogelijkheden verwerft ontstaat meer ruimte om jezelf te zijn.

Via Uranus in je horoscoop ben je ook aangesloten op een hogere waarheid. Er zit een diep verlangen aan vast om dit te realiseren op alle terreinen waar Uranus aspecten mee maakt. Als je de Uranus in je horoscoop met deze ogen bekijkt kun je een idee krijgen van de boodschappen die hij uitstuurt. Uranus raakt die diepe snaar; net als Neptunus (absolute liefde) en Pluto (absolute kracht - bijvoorbeeld om de angst voor de dood te overwinnen). Gedrieën verwijzen ze naar een werkelijkheid voorbij de kudde. Die diepe snaar is de realisatie dat dit uiteindelijke waarheden zijn. Een hemelse waarheid misschien en op aarde niet tot zeer moeilijk te realiseren.
In een kudde waarin dit besef geen gemeengoed is kom je gemakkelijk in gevecht.

Uranus vecht voor vrijheid; Neptunus voor een klassenloze maatschappij; Pluto wil demonen uitroeien. De bedoeling is om een maatschappij te creëren waarin deze uiteindelijke waarheden gestalte kunnen krijgen.

Misschien krijg je de kudde wel om - misschien ook niet. Als tegendraads kunstenaar, als activist - of als drop-out of outcast loop je behoorlijk kans om je oorspronkelijke besef van vrijheid in al dit gekrakeel over bevrijding te verliezen.

Je bent al vrij
Alle planeten hebben zo hun eigen definitie van vrijheid. Als je afstemt op wat vrijheid is, kom je ze stuk voor stuk tegen. Bevrijding van; vrijheid voor, de illusie van vrijheid en de angst ervoor. Steeds is het de vraag of het om vrijheid gaat of om verzet tegen regels; een puberale obsessie met ongebondenheid en individualisme. Je niets meer laten zeggen, verontwaardiging over beperkingen, in alles je eigen gang willen gaan - of dat wel denken maar niet durven.

Toch voel je: vrijheid is toch meer dan 'los zijn van alles' en nooit meer spruitjes hoeven eten? Hoe ga je trouwens vanuit een dergelijke mentaliteit een relatie aan?
Ik denk dat er twee belevingen van vrijheid zijn; een Saturnale en een Uranische. In het spanningsveld rond Saturnus is er altijd sprake van een polariteit; een stoeien met grenzen; het bevechten van speelruimte. Zolang je bezig bent jezelf te bevrijden vecht je met Saturnus. Met je ouders bijvoorbeeld of met autoriteit - wie is hier de baas.
De Uranische vorm van vrijheid komt niet naar voren vanuit een polariteit maar als een vorm van zijn. Een fundamentele beleving; een geboorterecht. Het besef dat je in wezen vrij bent, zelfs al zit je in een gevangenis.
Je bent al vrij, en altijd geweest.

En ook dit: zodra je iets met dit gevoel wilt gaan doen stap je meteen weer in een polariteit. De Uranische beleving verdwijnt en je raakt in gevecht met Saturnus. Daar kun je ook nog heel eenzaam, wanhopig, onbegrepen en bitter van worden - de ultieme pijn van de Saturmale leerproces.

De beleving van vrijheid is dus òf Saturnaal: 'bevrijding van', òf Uranisch: absolute vrijheid.
Het onderscheid is belangrijk, maar in de praktijk lopen deze belevingen natuurlijk voortdurend door elkaar. Zo gezien passen de jasjes van vernieuwer, bevrijder en dwarsligger die we Uranus hebben aangetrokken hem slecht. Uranus heeft gewoon geen pet of jas. Uranus is van een heel ander kaliber dan de binnenplaneten.
Hoe moet je Uranus dan duiden in een horoscoop? Daar heb ik in de loop der jaren wel wat ideeën over opgedaan. Laten we de steekwoorden voor Uranus stuk voor stuk bekijken en zien wat je overhoudt als je Saturnale 'bevrijding van' en het Uranische besef vrij te zijn ermee in verband brengt.

Zodra je met het besef vrij te zijn iets gaat doen stap je de wereld van de polariteiten in.
Vrij van wat? Onafhankelijk ten opzichte van wie? Vrijblijvend en afstandelijk - dus niet betrokken?

Hoe zit dat met vrijheid en verplichtingen, leiderschap, autoriteit? Jouw vrijheid kan ten koste gaan van anderen. Als je een relatie aangaat geef je dan je vrijheid op? Een leven lang kun je met dit soort problemen worstelen.

Het valt niet mee om je een samenleving voor te stellen waarin vrijheid vanzelfsprekend is. In zo'n cultuur mag je afwijken - het is je goed recht. De twee vormen van vrijheid hoeven niet door elkaar te lopen of met elkaar in conflict te zijn.

De Cheyenne-Indianen hadden een heel genootschap voor tegendraadse stamleden. Als je het gevoel had dat je onrecht was aangedaan of als je het ergens niet mee eens was hoorde je bij dit genootschap. Tegendraadse stamleden zaten achterstevoren op hun paard, liepen achteruit of vertoonden op een andere manier dwars gedrag. Precies hetzelfde wat Uranus als planeet doet. Hij ligt dwars in zijn baan, maar draait verder braaf zijn voorspelbare rondjes om de Zon.

Vrij! Uitzinnige vreugde. Een menigte die zich joelend een weg baant naar buiten. Het schoolplein, de vrije natuur.
Herinneringen aan de eindeloze woensdagmiddag; de lang verbeide zaterdag; zaniken om ijsvrij.

Bevrijding. Freedom, liberdad, het vallen van de Muur. Vrij Nederland betekende voor mij het einde van de hongerwinter en een kennismaking met merkwaardige zaken als sinaasappelen en chocola. Gewonnen met zaklopen.
Van de chocola kreeg ik een volle, kleverige mond en wat later behoorlijk kramp in mijn buik. Mijn eerste sinaasappel smaakte afschuwelijk toen ik er mijn tanden inzette. Niemand had erbij gezegd dat je hem moest pellen.

Vrijheid, de wijde wereld, gaan en staan waar ik wil. Ik was 18, romanticus, zo groen als gras. Twee maanden in mijn eentje liften door Frankrijk, het volgende reisdoel onbekend, afhankelijk van de lift, het toeval, een ingeving.

LOS VAN DE KUDDE
De gedachte dat we als mens, sinds de ontdekking van Uranus, als het om vrijheid gaat veel meer een persoonlijke verantwoordelijkheid hebben gekregen spreekt me erg aan. Hoe geef je vorm aan de realisatie dat je de beleving van vrijheid niet hoeft uit te stellen tot na de bevrijding? Uiteindelijk gaat het om twee vragen. Hoe maak je je los van de kudde zonder een outcast te worden? En: hoe hou je contact met die diepe snaar die zingt dat je in wezen vrij bent?

Je losmaken van de kudde is vooral een emotioneel gebeuren. De wapens van de kudde tegen dissidenten zijn de schandpaal en uitsluiting, onder meer door vrijheidsstraffen. Eenzame opsluiting is een marteling. Belachelijk maken, gepest op school is net zo erg. Angst hiervoor houdt de kudde in toom.

Alle zoogdieren leven in groepen. Als sociaal wezen kun je niet zonder kudde, het gevoel erbij te willen horen is reëel. Zelfs op spiritueel - dus geestelijk - gebied kom je de kudde tegen. Wat spookt er door je hoofd? Waar komt dat allemaal vandaan? Via je kruin en je telepathische kanalen ben je aangesloten op de wereld van de geest - met alle bemoeizuchtige spoken, spinsels, ideeën, geleidegeesten, voorouders, opvattingen over hemel en hel, goeroes en kerkvaders die daar zoal huizen. Een pikorde aan waarheden waarin je eigen waarheid verloren kan gaan.

Afkicken van je mobieltje is één ding;
afkicken van de waarheid van anderen nog weer heel wat anders. Een eigen kudde beginnen rond je eigen waarheid is natuurlijk ook een optie, maar niet om helderheid te krijgen over de relatie met jezelf, met god en met je omgeving. Misschien is de Indiaanse praktijk van 'vision quest' wel een oplossing.

VISION QUEST
Een vision quest is een persoonlijke zoektocht naar een openbaring, die je vervolgens voor jezelf houdt. Je trekt op je eentje de natuur in, je vast en je wacht af. Natuurlijk, als de natuur vóór die tijd nog niet tot je gesproken heeft is het hoogst onwaarschijnlijk dat een weekendje Ardennen plotseling alle geheimen van de mysterieplaneten zal openbaren.

Gewoonlijk moet je zoiets opbouwen. Een vision quest is een experiment; je bent iets aan het uitzoeken - zowel op het punt van bevrijding als van vrijheid.

Alleen zijn is hierbij een voorwaarde.
Daarin kom je zowel je relatie met de kudde tegen als de relatie met jezelf en met de natuur. Aanvankelijk ben je vooral met je emoties en de spinsels in je hoofd bezig. Naarmate je de gevoelens van angst en verlatenheid overwint kun je dieper zakken in jezelf. Je bent meer aanwezig, open voor contact met wat is. Alleen en niet van god verlaten is niet eenzaam. Eigenlijk ben je nooit alleen en al-een. In dit besef opent zich de mogelijkheid om de essentie van vrijheid te ervaren in je eigen hart.
© 2001 Jan de Graaf

Op zoek naar vrijheid kom ik altijd eerst Saturnus tegen - de god van de prikklok, het schoolbord, de sociale controle, de ommuurde vesting en de dictatuur. Contrasteer vrijheid met Saturnus en je krijgt automatisch een explosief spanningsveld.

Vrijheid en zekerheid, vrijheid en gebondenheid, vrijheid en grenzen. Je nergens wat van aantrekken en verantwoordelijkheid. Vrijblijvendheid en ergens voor gaan staan.

Vrijheid als luxe exportartikel van het rijke Westen dat minder bedeelden in arme landen niet kunnen bekostigen. Sinds Fromm kennen we ook het begrip angst voor de vrijheid - want dan moet je zelf structuur aanbrengen in je leven.
Wie is de tegenspeler van Saturnus als het om vrijheid gaat? De sociale controle van Saturnus zit in regels, bordjes en geboden, het moet en gij zult - en alle binnenplaneten zijn daartegen op hun manier in opstand.

Jupiter veroorlooft zich vrijheden, vergoelijkt; pleit je vrij, trekt er zich nergens iets van aan. Mars komt meteen verontwaardigd in het geweer als je hem inperkt, hij vecht voor speelruimte. Venus trekt een uitdagend rokje aan. De Maan kan zich ongegeneerd gedragen. Mercurius is vrij in zijn gedachten en fantasieën. De Zon kan vrij zijn als je hart bevrijd is van kommer en kwel.

Uranus is de eerste van de onzichtbare buitenplaneten, ver voorbij Saturnus. Hoe past hij in dit rijtje? Hij verschijnt in de wereld aan het begin van een grote omwenteling in de geschiedenis, dat is zeker.

In de astrologie wordt hij als de grote revolutionair, vernieuwer, dwarsligger en individualist beschouwd.
Klopt dat wel? En, is hij ook een bevrijder? Wat gebeurt er precies als je oog in oog komt te staan met Uranus?

Tegendraadse stamleden zaten achterstevoren op hun paard, liepen achteruit of vertoonden op een andere manier dwars gedrag.

Precies hetzelfde wat Uranus als planeet doet. Hij ligt dwars in zijn baan, maar draait verder braaf zijn voorspelbare rondjes om de Zon. Tegendraadse stamleden werden niet verstoten of gediscrimineerd en deden op hun manier wel mee. Ze onttrokken zich niet aan hun Saturnale verplichtingen.
Bij de Saturnale vorm van vrijheid hoort maatschappelijke verantwoordelijkheid - en de prikkelende uitspraak van Jung hierover: "vrije wil is blijmoedig doen wat ik moet doen". Saturnus gaat over je verhouding tot de kudde. En ik denk dat individualiteit het gevolg is van vorm geven (Saturnus) aan het unieke en eigene (Zon). Daarin zul je menige bevrijdingsstrijd moeten voeren, verantwoordelijkheid moeten nemen en keuzes moeten maken - zonder de warmte van je hart te verliezen.
Bij de Uranische vorm van vrijheid hoort spirituele verantwoordelijkheid. Uranus gaat over je persoonlijke verhouding tot god, het al of hoe je dat ook noemen wilt. Uranus verwijst naar de sluimerende mogelijkheid

Opmerkelijk dat dit begrip mondiaal ingang vond rond de ontdekking van Uranus. Er sloeg een vlam door de wereld en we zijn nog steeds bezig om dit idee praktisch vorm te geven in onze Saturnale maatschappij. Absolute vrijheid en gelijkheid staat in elke grondwet, in de universele verklaring van de rechten van de mens - en roept in grote delen van de wereld nog steeds heftige tegenreacties op.
De Noord Amerikaanse Indianen hadden geen grondwet nodig - ze leefden de vrijheid. Deze besmettelijke levenshouding raakt een diepe snaar. Toch gaan we er slecht mee om.

Het zogenaamde vrije westen is helemaal niet vrij.

Wij zijn op zoek naar zekerheid - en komen in opstand als dat wordt aangetast. Privacy - je terugtrekken achter de beveiligde voordeur van je eigen huis - is heilig. Liberalisering en tolerantie is meestal gewoon een dekmantel voor eigenbelang en je zin doordrijven.

Revolutie en bevrijding en de haat en de nijd die ermee gepaard gaat is dan ook niets nieuws en hoort eerder bij oorlogsgod Mars dan bij Uranus.
Nederland bevrijdde zich van het Spaanse juk vanwege her instellen van de 10e penning. Een belastingoproer van rijke burgers. Inmiddels betalen we zonder morren alleen al aan btw het dubbele.