Verwondering en Mysterie - Astrologisch artikelen en verhalen

Valt de knikkertijd altijd in het voorjaar?
Ik dacht een overeenkomst te zien tussen de lente die zich aandient in maart - en de knikkertijd die nu al meer dan een maand het schoolplein en het straatbeeld beheerst.
Maart, de maand van Mars, god van de rode wangen, de adrenaline en het vuur van het spel - en van het leven dat uitbot en zich vernieuwd. En toch: de lente ontvouwt zich geleidelijk; die zakken met knikkers verschenen plotseling uit het niets.
Op een dag was het gewoon knikkertijd met alle intensiteit en emotie die daarbij hoort. Alleen het tintelende en verkneukelende dat in de lucht hangt hebben voorjaar en knikkertijd gemeen.
Hoewel de lente popelt, leert ze je geduld. Het vuur van de lente smeult in zwellende knoppen; het vuur van het spel is onmiddellijk en dwingend. Niks verlangend uitkijken naar het eerste stralende geel van narcis en forsythia, geen belofte in de groeiende kracht van de Zon op je wangen, geen angst voor nachtvorst. Als het opeens in alle hevigheid knikkertijd is, kun je je niets anders meer voorstellen.
Al meer dan een maand gaat dochter Deirdre elke dag naar school met een zak vol lievelingsknikkers (ik moet steeds, net zo verliefd als zij, haar bonken, katte-ogen en miljoentjes bewonderen).
Spannend, om negen te zijn. Op het schoolplein ontstaan fikse ruzies - katte-ogen, katte-koppen. Haar ogen spatten vuur als ze verteld hoe gemeen het was om die mooie bonk niet terug te geven. Tegels lichten uit het straatje in de tuin, vergenoegd je winst tellen, treurnis over gemiste kansen, wonderbaarlijk incasseringsvermogen, onderhandelingen op het scherp van de snede. In haar spel zijn de knikkers heel belangrijk geworden - en daarmee de onderlinge verhoudingen op straat en op het schoolplein. Het gaat er soms stevig aan toe.
Kun je je eigen knikkertijd nog overdoen? Ik moet wel. Via Deirdre beleef ik mijn eigen knikkertijd opnieuw - en leer vooral om me buiten de hare te houden.
Van vroeger herinner ik me vaag de ongelijke stenen op de stoep die de knikkers raar lieten stuiteren; de geur van straattegels, de typische stuitergeluiden, de zwarte aarde onder m'n vingernagels. Maar ook de angst rond het knikkerputje, hoe je te grazen genomen kon worden door oudere kinderen die met gemak van je wonnen. M'n droge keel van de spanning. Geverfde knikkers van klei die verkruimelden onder je voet; een beuk met zo'n mooie gedraaide vlam er in; lievelingsknikkers die achteloos in andermans zak verdwenen.
Leren verliezen; leren je aan de regels te houden of gewoon nieuwe verzinnen, leren vechten - Deirdre doet het allemaal. Ruzies ontstaan en worden weer beslecht.
In een paar maanden tijd - wat heeft ze lange benen gekregen - is ze een totaal nieuwe fase ingegaan, net als haar klasgenootjes. Ondeugender, wijzer, feller, zelfstandiger. Van huppelkind naar knikkerkind.
© 1998 Jan de Graaf

Naar verluidt was het bij mijn geboorte bitter koud. IJsbloemen op de ramen. Snorrende kachels, gestookt met anthraciet, briketten, eierkolen - maar ook met kranten vol nieuws over de nakende oorlog. Borstrokken en Oorwarmers bepaalden het straatbeeld.
Aan de hemel rees Venus flonkerend in het oosten, terwijl aardeschudder Poseidon in de Maagd zijn bed opzocht.
'Je hebt Venus in Vissen in je Ascendent' zei mijn eerste astroloog, terwijl hij me veelbetekend aankeek. 'En ook nog een oppositie met Neptunus'. Veel wijzer dan dit ben ik niet van hem geworden. 'Wees voorzichtig met je gevoelens' zei veel later een tweede. Een derde voegde daar aan toe: 'Venus in Vissen staat verhoogd en Neptunus in val in zeven; je zult veel liefdes kennen maar een gelukkig huwelijk is niet voor je weggelegd'.
Nog weer later sprak Karen Hamaker tot me via haar boeken. Mijn Venus in het waterteken Vissen blijkt ook nog tot mijn inferieure functie te behoren. Dat vond Venus niet leuk om te horen, maar het heeft me nog het meest geholpen om wat van mezelf te begrijpen.
Wat heb ik van Venus geleerd? 1995 bleek een goed jaar om de balans op te maken. Venus kreeg gezelschap. De oude Izengrim Saturnus voerde aan de hemel een innig dansje met haar uit. De ijsbloemen bloeiden weer, maar ook de herinneringen, half vergeten beelden, passies en verlangens. Echter: mijn Vissen-Venus houdt van verbergen. Het stelt haar gerust als ik beloof niet alles prijs te geven. Wat dan wel? Kiezen is ook niet haar sterkste kant, dat is me in de liefde wel gebleken.
Een veelheid aan onderwerpen dringt zich op. Venus gaat over liefde, geld en mooie dingen en heerst over mijn tweede huis. Mijn boekhouding is voor het eerst van mijn leven niet meer achterstallig. Ik heb een huis gekocht. Mijn relatie met mijn romantische Weegschaal Cora is stabieler dan ooit - geloof ik. In mijn praktijk heb ik nog nooit zoveel mannen gezien met relatieproblemen. Het herschrijven van de Astro Cards en het maken van een uitgebreide handleiding voor kaartleggen en horoscoopduiding vordert gestaag.
'Bah', gaapt Venus, 'boring, man, boring. Where is the romance?' Ik heb in Florida in het water, mijn 'inferieure' element, gezwommen met dolfijnen en bij een heilige bron oermoeder aarde ontmoet. Maar daarover wil Venus niet veel kwijt. Trouwens, Mercurius zou niet weten hoe hij dat op papier moest krijgen. De toverwereld dan? Vooruit.

de tovertuin
Mijn toverwereld wordt niet zoals die van Odysseus bevolkt met Lotuseters, Laestrigonen en eenogige Cyclopen. In mijn geval tovert de woeste Poseidon mij ongekende schoonheid voor om het daarna weer af te nemen.
Veel vrouwen ja, maar ook kleuren, vormen, gebaren, lichtval, de volmaakte humor in een grap.
Jarenlang ben ik op zoek geweest naar een gedicht, waarvan ik maar één regel kende: 'the splendour in the grass'. Mijn fascinatie met die regel bleek al zoekend diepe wortels te hebben.
Toen ik vijf was zag ik, wandelend aan de hand van mijn vader, hoe groen het gras was. 'Ja jongen, gras is groen' zei hij afwezig en trok me mee. 'Zo groen' loopt sindsdien via bezetenheid met fotografie en half afgemaakte schilderijen als een rode draad door mijn leven.
In Santa Cruz, een klein stadje in Californië, zei een boekverkoper het gedicht zonder aarzelen helemaal voor me op. Op dat moment herinnerde ik me plotseling, waar en wanneer ik er voor het eerst mee in aanraking kwam. Na bijna dertig jaar vielen de muntjes en begon een kaleidoscoop te draaien.
Ik moet 16 geweest zijn. In de bioscoop ging het licht uit voor de film 'East of Eden' met James Dean in de hoofdrol. Als intro verschenen deze regels op het scherm:

'though nothing can bring back the hour
of splendour in the grass
of glory in the flower' Henry Wordsworth - Odes

Van de film herinner ik me nog steeds niets - en zelfs 'the glory in the flower' was niet blijven hangen. Ik herinner me wel, dat ik rond die tijd een duidelijker onderscheid ben gaan maken tussen mijn twee werelden. Ik moest een bril. Bril op of af geeft een zekere mate van controle: ik kon sindsdien schakelen.
Dat gaat zo. Laatst zat ik met mijn Ierse vriendin en collega Zelda ergens te eten. Achter haar ontwaarde ik een fiere maagd met korenschoven in haar armen die zingend door de Ierse Zee liep te waden. Zij zag niks bijzonders. Een abstract wandkleed, dat was alles wat er te ontwaren viel. Toen ik mijn bril opzette, zag ik het ook. Jammer, pijnlijk vaak, dat mijn tovertuin zo privé is dat ik hem met niemand kan delen.
Zestien, zeventien was ook de tijd van 'Cool' West Coast jazz; mijn eerste 45 toeren plaatjes; Chet Baker, Lee Konitz, Gerry Mulligan, Bud Shank - en helemaal in vervoering door het nummer - 'the thrill is gone'. Ik fluit het, zo vals als ik kan, nog steeds als de magie verdwenen is en het licht koud en vaal en lukraak door de straten valt. Zelfs mijn bril afzetten helpt dan niet.

de dames in de media
De transit van Saturnus zette ook andere lasten en geneugten van mijn Venus in perspectief. Ik noem er twee:
de polarisatie tussen mannelijke en vrouwelijke energie, die een bijna leeg
middengebied doet ontstaan.
En mijn geworstel met de dames in de media.
Nieuws is voor mij geen vermaak; ik wil gewoon zakelijk geïnformeerd worden. Mooie meiden die guitig doen terwijl ze feiten communiceren leiden alleen maar af. Maartje van Wegen is leuk om naar te kijken, maar eigenlijk volkomen ongeschikt om mij ingewikkelde dingen uit te leggen.
Als Pia Dijkstra het 8-uur journaal doet, heb ik de grootste moeite om te volgen wat ze zegt. Geheel in haar ban kijk ik naar haar blauwe ogen, die ietsje scheef staan, dan weer naar haar mond. En als ze dan ook nog guitig gaat lachen of met haar hoofd beweegt, hoor ik alleen nog maar klanken. Als ik niet kijk en alleen maar luister gaat het beter. Gedurende menig journaal heb ik dapper geprobeerd zowel te kijken en te luisteren, maar het lukt me niet. Als Dieuwertje Blok Ontbijt-tv presenteert gebeurt hetzelfde. Cora schamperde laatst: 'jij gaat met Pia naar bed en je staat met Dieuwertje op' - vandaar de titel van dit stukje. Zij heeft er geen last van, ook niet met mannelijke presentatoren.
Natuurlijk spelen ook andere zaken een rol. Televisie is eigenlijk gesanctioneerd voyeurisme. De camera brengt je veel dichterbij dan in normaal intermenselijk contact betamelijk is. Bovendien kom ik uit 'radio times'. Je blik op half zeven terwijl Meester G.B.J. Hilterman, directeur van de wereld, de toestand bij de Haagsche Post bespreekt. Wie met een krant ritselde, werd bestraffend aangekeken of kreeg een nijdig 'ssssst' over zich heen.
Nieuws is een Stem. Als tijdens een gesprek de radio aanstaat en een Stem het gejengel en geneuzel onderbreekt, wordt mijn gesprekspartner automatisch stoorzender. Twéé stemmen brengen me in verwarring. Het verbaast me hoe sommige mensen dwars door de nieuwsberichten heen kunnen praten. Zoals ik een dwangmatig lezer ben - zelfs de tekst op een blik doperwten kan mij boeien - zo ben ik ook een dwangmatig luisteraar. In de auto heb ik, met een verstrooide blik in mijn ogen, het stemvolume van mijn passagier wel eens proberen op te draaien via de autoradio.

het lege midden
Het middenregister is het bijna lege gebied tussen man en vrouw. Mannen zingen een toontje lager wanneer er vrouwen in de buurt zijn. De hoogte van onze stem is echter voor een belangrijk deel door de cultuur bepaald. Een man waagt zich met zijn stem niet in het middenregister, laat staan in de hogere regionen, op straffe van voor mietje versleten te worden. Geïnspireerd door mijn sterke Venus ben ik daarmee gaan experimenteren. Ik ben nog steeds op zoek naar een voor mij aanvaardbaar niveau van rondere gebaren, hoffelijkheid en vriendelijkheid; precies die dingen die ik in vrouwen zo bewonder. Via therapeutisch werk, waaronder Voice Dialogue, ken ik de verschillende stemmen van mijn planeten. Die van mijn gelijk is heel anders dan die van mijn gespeelde onschuld; mijn Saturnus is zowat een bas.
Welke stem heeft mijn Venus? Als zij aanwezig is, zit er iets flemends in mijn strot, mijn aaibaarheidsfactor gaat wel 10 punten omhoog en voor ik het weet komt Saturnus tussenbeide. Hij zou nooit toestaan, dat ik me net als de schrijver Maarten 't Hart in vrouwenkleren zou hullen. Eigenlijk zou ik wel in de 18e eeuw willen wonen, toen Musketiers zowel kanten kragen droegen als ellenlange degens en zowel zwierige dansen en verheven gedichten op hun repertoire hadden als een stevig robbertje vechten in de kroeg.
© 1995 Jan de Graaf

wat heb je in je Mars?
Als je werk wilt maken van je Mars moet je allereerst leren om creatief kwaad te worden. Zou het niet heerlijk zijn om niet meer over je heen te laten lopen? Velen dromen van een ander ik, dat wel onmiddellijk van zich afbijt in plaats van in stilte z'n wonden te likken; die lekker kan kankeren, ongenuanceerd zitten vitten, heerlijk onredelijk kan zijn. Of die een fantastische scène kan veroorzaken, bijvoorbeeld in een kerk, of een rel schoppen op het postkantoor.
Denk je eens in hoe je leven zou veranderen, als je je niet als voetveeg zou gedragen, maar op gezette tijden zou ontploffen! Is het niet beter, dat je omgeving je ziet als een temperamentvolle tijdbom of een verrukkelijke idioot, dan als een timide trut of een koele kikker?
je techniek bijschaven
Naast verlegenheid en een veel te goede opvoeding is onwetendheid één van de redenen voor het niet uiten van kwaadheid. Velen zijn tegenwoordig niet meer op de hoogte van de grote variatie aan technieken en vurige expressiemogelijkheden die Mars te bieden heeft, zoals met borden gooien, openlijk zitten mokken, het restaurant uit stormen, stemverheffen, schuimbekken, met groot genoegen een dansje uitvoeren op haar leesbrilletje of zijn foto in kleine stukjes scheuren.
Toch kan iedereen met enige oefening een fantastisch repertoire opbouwen en tegelijkertijd een complete transformatie doormaken. Niet alleen jij, maar via jouw temperament ook je partner, baas, vriend of vriendin zal daardoor een beter mens kunnen worden.
Mars astrologisch gezien
Mars is een veelzijdige natuurkracht die je kunt waarnemen in je motoriek, de agressieve zuren in je maag waarmee je je eten afbreekt en in je emotionaliteit.
Astrologisch gezien wordt die veelzijdigheid benadrukt in zijn connecties met het eerste en het achtste huis, met Ram en Schorpioen, met water en vuur. Aangezien hij tot de persoonlijke planeten behoort, hangt hij nauw samen met individuele ontwikkeling, zelfontplooiing en bewustwording. Op fysiek niveau huist hij in je derde chakra: als hij in je wakker wordt, voel je een lading ter hoogte van je zonnevlecht; de plek vlak onder je borstbeen. Als hij daar niet uit mag, vreet hij zich, bijvoorbeeld via een maagzweer, naar binnen.
Dat is dus de eerste reden om hem, net als je hond, regelmatig uit te laten. Boos worden is ook nog 'aerobic', tijdens en woede aanval van 6 minuten verbrand je het equivalent van twee Magnum-ijsjes. Je innerlijke Krijger of Walkure heeft af en toe gewoon de ruimte nodig. Door hem of haar krijg je respect, liefde en bewondering en kun je laten blijken dat iets of iemand je aan het hart gaat. Een goede relatie met Mars zorgt er bovendien voor, dat je aandacht krijgt.
de erotische kant van de zaak
Dat brengt ons op de erotische kant van de zaak. Mars heeft een lat-relatie met Venus; en Eros is een bloot jongetje met scherpe pijlen. Mars zorgt voor romantiek in de relatie; hij brengt er beweging in en onvoorspelbaarheid. Diep in hun hart vallen vrouwen eerder voor een heethoofd dan een doetje en hoewel mannen temperamentvolle vrouwen vrezen, kunnen ze er hun ogen niet vanaf houden.
Het belangrijkste voordeel van je af en toe gewoon laten gaan is misschien wel het zoet genot van het weer goed maken: als na een onweer is de lucht geklaard en lijkt alles volkomen nieuw en schoongewassen.
creatief kwaad worden
Er zijn talloze manieren om creatief kwaad te worden en je woede niet alleen te koelen, maar er een prachtig kunstwerk van te maken. De gemakkelijk vervangbare en nutteloze spullen die onze huidige leefomgeving overvloedig stofferen kunnen daarvoor op een vernieuwende manier worden ingezet.
Het is van belang hiervoor je eigen fantasie en mogelijkheden aan te boren. Zelfs een smalle beurs hoeft daarvoor geen beletsel te zijn. Niet iedereen heeft de beschikking over een scherpe tong en zomaar een beetje staan schreeuwen en met de deuren slaan is voor beginners en bovendien tot gapens toe afgezaagd. Het allerbelangrijkste is om in beweging te komen: de creatieve daad is het geheim van Mars.
voorbeeld 1
Ooit heb ik mijn moeder (een vurige Ram) op een miraculeuze manier mijn vader (een aardse Steenbok) te voorschijn zien toveren. Mijn vader kon zo onopvallend aanwezig zijn, dat je vergat dat hij er was. Ik zie haar nog uit de keuken komen met een innig tevreden grijns op haar gezicht en in haar hand een grote doos lucifers. Ze streek er een af en hield die bij de onderzijde van zijn krant. Pas toen de steekvlam het plafond bereikte vloog hij op. Daarna voerden ze samen een woeste krijgsdans uit om de vlammen te doven.
voorbeeld 2
Mijn vader had andere verhalen. Regelmatig ensceneerde hij met een stel vrienden een ruzie op straat, waarbij een baksteen, die aan één zijde met de toen nog rijkelijk voorhanden dampende paardevijgen was ingesmeerd, een centrale rol speelde. Een van de kemphanen hield deze met twee vingers vast, waarop ze luidkeels tegen elkaar begonnen te schreeuwen: 'durf je wel! Ik lust je rauw!' Als op dit geschreeuw voldoende publiek was afgekomen, was iedereen het met mijn vader eens, dat de baksteen een eerlijk vuistgevecht in de weg stond. Altijd werd er dan wel een van de omstanders bereid gevonden de steen zolang vast te houden - en naar eigen zeggen wisten mijn vader en zijn vrienden altijd weer bijtijds weg te komen.
spelen met Mars
Spelen met Mars kan je een hoop plezier in je leven bezorgen. Het gaat om het daadwerkelijk verliezen van je zelfbeheersing. Je kunt leren om niet te wachten op het juiste moment of de juiste reden.
Uitstel om boosheid te uiten leidt van gewoon kwaad tot erger. Opgezouten ergernissen vreten je op; tien ingehouden irritaties vormen een week later een onbedwingbare razernij of komen jaren later als nijd, wrok en giftigheid te voorschijn. Denk je een in hoeveel je zelfbeheersing je later zal kosten aan therapie! (Meer over de positieve, bruisende gedaante van Mars en het ontwikkelen van je innerlijke Krijger of Walkure is te vinden in het hoofdstuk 'Het Strijdperk' van 'de Hemel heeft Voeten in de Aarde' waaraan bovengenoemde tekst deels is ontleend).
© 1996 Jan de Graaf